Jump to menu Jump to content
ArchivArrowArrow downCloseFacebookFullscreenInstagramMagnifierMinusNextNumberOverviewPinterestPrevQuote 1Quote 2Social MediaShareTwitterUpdatesWienerberger LogoYouTubeYoutubeLinked In
01| 2018

Apeldoorn – De Parken

Woonwijk

Najaar 2017 begon het integrale herstelplan voor wijk De Parken, met recht een kroonjuweel van Apeldoorn. De eerste 11.000 m² keramiek zit in de grond.

De opgave is groot. In zes jaar wordt 55.000 m² asfalt en beton omgevormd tot lommerrijke wegen met gebakken klinkers. De aanbesteding is goed voor 2,6 miljoen straatbakstenen KK80 Mastiek. In 2022 moet de prestigieuze klus zijn geklaard. Een opdracht die schoonheid en verkeersveiligheid integreert.

Engelse landschapsstijl

De Parken is genoemd naar de vier bijna aaneengesloten parken die er liggen: Oranjepark, Wilhelminapark, Prinsenpark en Verzetsstrijderspark. Het is er oprecht prachtig wonen: relatief grote tuinen, lanen en een stratenplan in Engelse landschapsstijl. De meeste, veelal vrijstaande huizen zijn gebouwd tussen 1880 en 1920. Kenmerkend zijn de serres en veranda’s, het gebruik van verschillende steensoorten en versieringen in of op het houtwerk.

Nogal wat (kantoor)villa’s zijn gemeentelijk c.q. rijksmonument. In 2005 werd de wijk rijksbeschermd stadsgezicht. Tegelijkertijd was er een licht verval van de openbare ruimte: asfalt met hapsnap-reparaties, boomwortels die in grondverzet doen, parkranden die voor parkeerplaats worden aangezien en op sommige plaatsen door schimmels aangetaste monumentale bomen.

“Allemaal redenen om te gaan werken aan een integraal ontwerp voor de gehele openbare ruimte”, zegt Jan Albert van Buuren, ontwerper voor het gemeentelijke ingenieursbureau. “Dat onze interne klant de Eenheid Beheer & Onderhoud heet, is niet zomaar. De wijk kende, naast achterstallig onderhoud, meerdere materiaalsoorten – in de loop der jaren toegepast bij herstelwerkzaamheden. We pakken het nu van erfgrens tot erfgrens op, dit gaat verder dan asfalt eruit en klinkers erin.”

Door de donkerder kleurstelling komen de zwierige lijnen van de lichter gekleurde trottoirbanden heel goed tot hun recht.

Jan Albert van Buuren

Forse renovatieopgave
Gezien de omvang en looptijd van de landschappelijke renovatie zocht Apeldoorn stabiele partijen die een project van 55.000 m2 gefaseerd zouden kunnen uitvoeren. Gezamenlijk stellen zij het definitieve ontwerp en uitvoeringscontract op. Bestaande asfalt- en betonwegen worden vervangen door duurzaam gebakken klinkers. Huis- en kolkaansluitingen worden vervangen. Er wordt een apart infiltratieriool voor hemelwater aangelegd, zodat het schone regenwater in de bodem en in de nabij gelegen vijvers wordt opgevangen. Een monumentale brug wordt gerenoveerd en de laanbomen krijgen een herstel- en verjongingsprogramma.

Voor woon- en verblijfsgebieden in de bebouwde kom kent Apeldoorn al langer een 30 kilometerbeleid. Als het even kan, hebben gebakken elementen de voorkeur. Projectleider Richard Buma: “Gebakken past in het cultuurhistorische beeld van de wijk. Keramiek is duurzamer en gaat veel langer mee. Het vergt minder onderhoud en het laat zich eenvoudig plaatselijk repareren, bijvoorbeeld bij wortelopdruk van bomen. Voordeel van klinkers is ook de flexibiliteit op de lange termijn. Als je bijvoorbeeld parkeervakken wilt wijzigen of een verkeersdrempel wilt leggen.”

Circulair
Bovenop de keuze voor keramiek komt het uitgangspunt dat Apeldoorn ‘indien mogelijk’ circulair aanbesteedt. Buma: “We hebben de aannemer niet sec op prijs geselecteerd, maar mede op hun circulaire ambities: visie, duurzame innovatie en samenwerkend vermogen. Dat is een ander vertrekpunt dan uitgebreide (juridisch ingestoken) bestekken en een economisch meest voordelige inschrijving. Wel kocht Apeldoorn zelf de bakstenen en tegels in, een opdracht die je normaliter bij de aannemer neerlegt.”

Een van de circulaire innovaties zijn de tegels voor het trottoir. Buma: “Onder het te verwijderen asfalt lag een dikke laag beton. Dat hebben we laten breken tot puin. Het puin is voor 100% toegepast in de te leggen trottoirtegels voor De Parken. We hebben onze nek uitgestoken: dit is nieuw; de tegels zijn niet gekeurd, we hebben nul garanties. De kleur van de aldus ‘gewonnen’ trottoirtegels past bij het nobele streven te komen tot een eenduidig materialenpaspoort voor de gehele wijk De Parken.”

Proefvak
Voor de bestrating wilde de ontwerper terug naar de originele kleur, waarschijnlijk gelegd omstreeks 1900. “Een rustige toon, een aardkleur en in harmonie met de basaltkleurige trottoirs. Door de donkerder kleurstelling komen de zwierige lijnen van de lichter gekleurde trottoirbanden heel goed tot hun recht. Juist de zwierige lijnen zijn een karakteristiek onderdeel van De Parken”, aldus Van Buuren.

Voor de markeringen wilde Apeldoorn, voor de eenheid, wit keramiek in hetzelfde formaat. Voor een beter beeld van de straatbakstenen werd een proefvak aangelegd met geschikt bevonden straatbakstenen van vier verschillende leveranciers. Van Buuren was niet direct overtuigd om te kiezen voor de bezande Wienerberger KK80 Mastiek. Deze klinkers bevatten mangaandioxide, wat voor een bruine, nostalgische kleur zorgt. “Maar in het proefvak vonden we ‘m echt te rood. We zijn daarop in Zevenaar gaan kijken, waar dezelfde klinkers al een jaar lagen. Toen waren we wel overtuigd. Ik heb ervan geleerd om keramiek nooit vers uit de verpakking te beoordelen. Het verkooppraatje dat keramiek door gebruik en veroudering mooier wordt, klopt zelfs.”

En waren er vanuit de buurt nog vragen over geluidsoverlast? Jawel. Buma: “Bewonersvragen daarover hebben we afdoende kunnen beantwoorden. In de eerste plaats: het is een woonwijk, een 30 kilometergebied. De motor geeft bij zo’n lage snelheid meer geluid dan de banden. Er liggen vrij veel drempels en sowieso hebben we gekozen voor strakke klinkers met minder velling. De nieuwe bestrating zorgt niet voor meer geluid dan het oude asfalt.”

PROJECTINFO
  • Opdrachtgever
    Gemeente Apeldoorn
    Projectleider,
    Richard Buma
  • Ontwerp/architect
    Gemeente Apeldoorn,
    Jan Albert van Buuren
  • Aannemer
    Roelofs, Den Ham
  • Straatbakstenen

    Wienerberger -
    Mastiek KK80

  • Jaar van realisatie
    2017-2022